تبلیغات
وبلاگicon
Isfahan City - کلیسای وانک -2
اِصـ ـفـ َـهــــــــــ ـان شَهـــــــــرِ زیبایِ خُداســـ ـتـــــــ

کلیسای وانک -2

یکشنبه 18 دی 1390 01:37 بعد از ظهر

نویسنده : Admin
ارسال شده در: کلیسای جامع وانک؛پربیننده ترین کلیسای ایران ، آثار تاریخی ،
مگر می شود به اصفهان رفت و به «محله جلفا» سری نزد. اینکه محله جلفا و آثار تاریخی ماندگار آن چه زمانی و به چه دلیل ساخته شدند، بر می گردد به مهاجرت برخی از ارامنه به اصفهان که در زمان صفویه اتفاق افتاد. در سال 1012ق (1603م) شاه عباس اول تعدادی از ساکنان «ارمنستان» را به ایران کوچ داد و بخش عمده ای از آنان را در اصفهان و فریدن اسکان داد. وی از املاک خاصه خود، حاشیه جنوب غرب زاینده رود را برای ساختن «محله جلفا» اختصاص داد، که البته گروهی از ارامنه هم در محلاتی چون شمس آباد (خیابان شیخ بهایی امروز)؛ اطراف قلعه طبرک و تخت قراچه (حوالی خیابان بهشتی امروز) ساکن شدند. در زمان شاه عباس دوم ارمنیان پراکنده در شهر نیز به جلفا کوچانده شدند و محله های دیگر جلفا چون تبریزی ها و ایروانی ها را ساختند. به همین دلیل تعدادی کلیسا و منازل قدیمی از دوران صفویه در این محل باقی مانده است و البته در کنار آن هنوز خیلی از ارامنه در این مناطق سکونت دارند. در میان کلیساها برخی مشهورتر از بقیه هستند، همچون کلیساهای وانک، بیت اللحم و کلیسای مریم. از 24 کلیسای ساخته شده توسط ارامنه، 13 کلیسا به جا‌مانده که در محلات گوناگون جلفا پراکنده و هر کدام نسبت به جمعیت آن زمان محله، کوچک یا بزرگ می‌باشند.
از زیباترین و شاید مشهورترین آن ها، کلیسای وانک است که به نام های «سن سور» و «آمنا پرکیچ» یعنی نجات دهنده همگان نیز شهرت دارد. وانک در زبان ارمنی معنی کلیسای اعظم می دهد. این کلیسا مرکز تربیت کشیش و خلیفه بوده و به اصطلاح «حوزه علمیه نصاری» محسوب می شود. همچنین کانون ارتباط ارمنیان اصفهان با جهان ارامنه است و حتی نیز ذکر شده که محل حکومت قوم ارمنی بر ارامنه ساکن شبه قاره هند، جاوه و دیگر نقاط جهان، کلیسای وانک اصفهان بوده است. روایت است که در سال های اول ورود ارامنه به اصفهان، «شاه عباس کبیر» از ریش سفیدان آنان سؤال کرد که از وی چه می خواهند؟ و ارامنه در جواب گفتند: که در «جلفای ارمنستان» کلیسایی باشکوه و بزرگ داشته‌اند و حال که جلای وطن کرده اند، همیشه به یاد آن هستند. پس شاه عباس کبیر دستور داد که کلیسایی شبیه آن کلیسا بسازند و بدین ترتیب کلیسایی کوچک در محل کلیسای وانک امروزی ساخته شد (علت کوچکی کلیسا نبود سرمایه کافی در آن زمان بود).

 

 


با گذشت حدود پنجاه سال از ساخت آن کلیسای کوچک، کلیسای ساخته شده رو به تخریب رفت، لذا در سال 1065 ق (1655 م) به دستور شاه عباس دوم و تشویق خلیفه وقت (داوید اول)، با صرف هزینه ای گزاف و صرف مدت 9 سال، کلیسای جدید در همان محل ساخته شد؛ کتیبه سردر کلیسا در جانب غربی با خط ارمنی طلایی بر زمینه کاشی خشت لاجوردی، گویای این اتفاق است. کتیبه های بی شماری بر روی کاشی بالای سردر غربی، دو طرف جرزهای درِ شمالی، زیر طاق محراب، پنجره های جنوبی و ... وجود دارند که به خط ارمنی طلایی بر زمینه لاجوردی بوده و از افراد کمک کننده در ساخت کلیسا با اعضای خانواده‌شان نام برده و برای آنان طلب خوشبختی کرده است.
38 سال پس از ساختن کلیسای جدید یعنی در سال 1113 ق (1701 م)، برج ناقوس آن در زمان سلطنت شاه سلطان حسین صفوی به خرج «آقا هوانجان جمالیان» بنا شد که یادبود آنان بر کاشی به خط ارمنی نوشته شده است. برج ناقوس چندان مرتفع نیست و بر چهار ستون سنگی گرد یکپارچه استوار است. کلیسای حاضر دارای دو دروازه بود یکی در ضلع غربی با در آهنی که رفت و آمد عموم از آن صورت می گرفت و دو راه به سمت شمال و جنوب کلیسا داشت، راه شمالی به باغچه تاکستان می رسید که آسیابی در آن قرار داشته و به نام «حیاط آسیاب» خوانده می‌شد. دیگری راه جنوبی که به سالن کلیسا منتهی می شد و در بالای درِ آن دو سنگ صلیبی وجود داشت که روی آن ها کتیبه هایی نقش شده بود؛ درِ ضلع جنوبی برای آوردن آذوقه و رفت و آمد راهبان و کشیشان مورد استفاده بود. در کنار در شمالی نیز بالاخانه ای وجود دارد که اقامتگاه جانشین خلیفه بوده و بر دور تا دور آن نیز کتیبه ای نقش شده است و در سمت جنوب غرب کلیسا نیز اتاق اسقف نشین واقع است. سمت شمالی مقابل در کلیسا نیز ساختمان خلیفه قرار دارد که بر سردر آن نقاشی ملاقات حضرت «گریگور منور» با یکی از قدیسین است و در دالان کنار دیوار کلیسا سه قبر پیشوایان مذهبی قرار دارد و ازاره های کلیسا با کاشی های خشت هفت رنگ آراسته شده است. محراب اصلی (جهت آن همیشه به سمت مشرق) کلیسای وانک در مقایسه با کلیساهای دیگر کوچک تر است و تصویر محراب، قیام حضرت مسیح (ع) است که تاریخ 1069 ق (1660 م) را دارد و متأثر از نقاشی رنگ و روغن ایتالیایی است. محراب دارای طاق قوسی و زیرزمینی است که در آن دو پیشوای بزرگ مذهبی  یعنی «خلیفه خاچاتور» بنیانگذار چاپخانه کلیسا و دیگری «خلیفه داوید» تجدید کننده بنای کلیسا دفن شده اند. اطراف محراب با کاشی تزئین شده و تمام دیوارهای کلیسا از داخل با تصاویر مذهبی و تزئینات گل بوته و طلاکاری آذین شده است.

 

 


دورتادور گنبد هشت پنجره و در فاصله میان آنها تصویر آفرینش آدم و حوا و رانده شدن آنان از بهشت و مابقی ماجرا نقش بسته است. در محل عوام کلیسا نیز تصاویری از روز رستاخیز ترسیم شده است و در محل سرودخوان کلیسا تصاویر مربوط به حضرت مسیح علیه السلام از بشارت تولد وی به حضرت مریم تا معراج وی نقاشی شده است. در جایی دیگر نیز تصاویر بخشی از زندگی پیامبرانی چون نوح، ابراهیم، یوسف، لوط، موسی، داوود و ... ترسیم شده است که در کل در این قسمت بالغ بر 60 تصویر کوچک وجود دارد. بر اساس کتیبه های موجود در کلیسا (چهار کتیبه در جبهه جنوبی)، بانی نقاشی‌های کلیسا «خواجه آودیک» بوده و استادانی چون «استاد میناس» (استاد رضا عباسی نقاش مشهور صفوی)، «خلیفه هوانس» و «کشیش استپانوس» در این کار یاریگر وی بوده اند. نقاشی‌های کلیسای وانک از تلفیقی از مینیاتور ایرانی، هنر ارمنی و سبک هنری بیزانس بهره گرفته و ترکیب این سه سبک هنری زیبایی بی نظیری به این مکان بخشیده است.
سنگاب موجود در کلیسا نیز بر طبق کتیبه اطرافش یادگار خواجه آودیک است. در وسط حیاط غربی کلیسای وانک بنایی قرار دارد که آن را «مادور» یا نمازخانه می نامند و موسوم به «هریشتاگابت» یعنی فرشتگان بزرگ میکائیل و جبرئیل می باشد و در سال 1114 ق (1702 م) ساخته شده است. تعمیرات دیگری در کلیسا در سال های بعد صورت گرفت؛ برای نمونه در سال1263 ق (1854 م) کف آن سنگفرش شد و در 1265 ق (1856 م) آجرهای کهنه آن تعویض شدند و در سال بعد تصاویر داخل کلیسا نیز غباررویی شدند.
ساختمان موزه و کتابخانه در قرن اخیر ساخته شده است. در کتابخانه آن بالغ بر 250 جلد کتاب خطی قدیمی وجود دارد که از قدیمی ترین آن ها انجیل نوشته شده بر پوست به تاریخ 1036 م است. این کتابخانه بیش از 25 هزار جلد کتاب از انتشارات مختلف دارد. موزه کلیسا نیز ساختمانی با چند سالن است که در سال 1322 ق (1905 م) بنا شد و دارای تابلوهای نقاشی است که از سوی کشورهای اروپایی به کلیسای وانک تقدیم شده است. از جمله اشیاء قدیمی موزه، نخستین کتاب چاپ شده در دوره صفویه و چند قطعه از تزیینات نفیس گچبری و طلاکاری کاخ های هفت دست و آینه خانه از بناهای دورة شاه عباس دوم است که فقط در این موزه می توان آنها را مشاهده کرد.همچنین مجموعه فرامینی که سلاطین ایران بعد از شاه عباس درباره ارامنه جلفا صادر کرده اند در یکی از سالن های موزه نگهداری می شود. البته جا دارد از چاپخانه کلیسا هم نامی برد، این چاپخانه در سال 1035 ق (1636 م) به وسیله «خاچاتور» و همکارانش ساخته شد و برای اولین بار در خاورمیانه در سال 1037 ق (1638 م) کتاب «زبور داوود» را چاپ کرد.
از دیگر تأسیسات کلیسای وانک بنای یادبود شهدای ارامنه سال 1915 م است که به مناسبت شصتمین سالگرد ارامنه‌ای که در جنگ بین المللی اول (1918 م - 1914 م) توسط دولت عثمانی کشته شده بودند، در جلو چاپخانه کلیسا و سمت شمال درب ورودی ساخته شد.
ذکر این نکته نیز لازم است که نسخه ای از پیمان حضرت محمد (ص) با مسیحیان و ارمنیان در سال چهارم هجری وجود دارد که در این کلیسا نگهداری می شود.




ابزار امتیاز دهی

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -



مترجم وب با 36 زبان زنده دنیا

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
وبلاگ-کد جستجوی گوگل

فرم تماس

كد ماوس