تبلیغات
وبلاگicon
Isfahan City - سی و سه پل _ پل الله وردی خان
اِصـ ـفـ َـهــــــــــ ـان شَهـــــــــرِ زیبایِ خُداســـ ـتـــــــ

سی و سه پل _ پل الله وردی خان

جمعه 5 اسفند 1390 11:28 قبل از ظهر

نویسنده : Admin
ارسال شده در: زیباترین پارکهای ایران دراصفهان ، پارک های اصفهان ، سی و سه پل ، پل شهرستان ، پل خواجو ، آثار تاریخی ،
سی وسه پل فعلی یا همان «پل الله وردی خان» قدیم، پلی است که در دوران شاه عباس اول و به دستور وی بر روی زاینده رود ساخته شد، تا حد وسط میان دو خیابان مهم آن دوران یعنی چهار باغ پایین و بالا باشد و ارتباط میان «اصفهان کهنه» و «محله جلفا» و «گبریان» را برقرار کند. نام های دیگر آن «پل جلفا»، «سی وسه چشمه» و «پل چهارباغ» نیز هست که امروزه دیگر به این نام ها خوانده نمی شود.
اندیشه ساخت این پل در سال 1008 هجری شکل گرفت و در بین سال های 1010 الی 1020 هجری سردار مشهور شاه عباس، «الله‌وردی خان» کمر به ساخت آن بست و توانست آن را با بهترین کیفیت اجرا کند. حتی در برخی منابع گفته شده که الله وردیخان به خاطر ارادتی که به شاه عباس داشته تمامی هزینه ساخت آن را نیز خود پرداخت کرده است. این بنا را می توان در زمره اولین کارهای عمرانی شاه عباس دانست.

 

در سال 1010 هجری این سردار مشهور شاه عباس مامور شد تا این پل را بنا کند، زیرا در آن زمان هیچ کس به اندازه وی مورد اعتماد و علاقه شاه نبود و شاه به خاطر علاقه خاصی که به وی داشت این امر را برعهده او نهاد. «الله‌وردیخان» که ارمنی الاصل بود از گرجستان به ایران آمده بود. وی در ابتدای ورود به ایران به حلقه غلامان و خدمتگزاران شاه طهماسب اول در آمد و مسلمان شد و از آنجایی که وی جوانی صادق و فداکار بود شاه او را به عنوان و سمت آقاسی یعنی ریاست و سرداری غلامان خاص شاه منتصب کرد. در سال 1004 هجری شاه عباس به وی لطف نمود و علی رغم حضور سرداران غزلباش او را ترقی داده و به «امیر الامرایی» یا حکومت ایالت فارس و «سپهسالاری ایران» رساند. در روند پیشرفت‌های الله‌وردیخان، یک سال بعد حکومت کهکیلویه را هم به وی اعطا کرد. وی سرداری دلیر، کاردان، با تدبیر، کریم و فرمانبردار بود و به خاطر این خصوصیات والا در زمان کوتاهی سراسر فارس را به تصرف خود در آورد و بر طوایف افشاری و بختیاری در کهکیلویه و سایر نقاط فارس پیروز شد و آن ها را سرکوب کرد و موفق شد تا سال 1010 حکومت را نیز در دست گیرد.
و اما معماری این پل، پل دارای 295 متر طول و 75/13 متر عرض می باشد. در ساختمان پل مواردی دیده می شود که دارای زیبایی های خاص است. مثلا وقتی در زیر پل و در امتداد طولی پل نگاه می کنیم، به نظر می رسد که دالان مستطیلی درازی وجود دارد. این به خاطر وجود پایه های پل است که زیر آن باز بوده و به یکدیگر ارتباط دارند و می توان داخل آنها حرکت کرد. به همین دلیل است که نویسنده کتاب «عالم آرا» نوشته است که «چهل چشمه است و یک چشمه به نظر می‌آید.» البته منظور از چهل چشمه به این دلیل است که پل در ابتدا چهل چشمه داشته، ولی بعد از مدتی 7 چشمه آن خشک می شود و به همین خاطر دیگر آن را «سی و سه پل» یا «سی و سه چشمه» خوانده اند. اندازه دهنه هر پل یا هر چشمه حدود پنج زرع و چهاریک است. وسط پل ها که دو دهنه را به هم وصل می کند سه ذرع، طول هر ستون پنج ذرع و چهاریک بوده و هر پل دو ستون دارد. قطر ستون های پل سه ذرع، ارتفاع پای ستون سه ذرع و نیم و ارتفاع پل ها سه ذرع و نیم می باشد. بالای پل از هر طرف دو رشته ایوان و نشیمن‌گاه وجود دارد که در هر دو، یک طرف به سوی رودخانه و طرف دیگر به سمت داخل پل است. در میان این دو ردیف، دالانچه ای قرار دارد که عابرین جهت عبور و مرور از آن استفاده می کنند.

 

 


در زیر پل و در امتداد راهرو وسطی آن نیز در بین سکوهایی که ستون ها روی آن قرار گرفته، در فاصله یک قدم به یک قدم، سکوهای کوچک سنگی ساخته شده است که وقتی آب ملایم است و سطح آن بالا نیست مردم می توانند روی آن ها راه رفته و از پل عبور کنند.
یکی از موارد استفاده پل در قدیم برگزاری «جشن آبریزان» در کنار آن بوده است، جشنی که مورد علاقه زیاد شاه بود و در بین مردم نیز طرفداران زیادی داشت. البته «آبریزگان» یا «آبریزان» یکی از جشن های باستانی ایرانیان پیش از اسلام بوده است که در زمان صفویان هم یکی از تفریحات «شاه عباس» به شمار می‌آمد. در روز سیزدهم تیرماه هر سال ایرانیان جشنی بزرگ می گرفتند و در این جشن آب و گلاب بر سر و روی هم می‌پاشیدند و شاه عباس هم خود در این جشن شرکت می کرد. وی اگر در اصفهان بود در کنار «سی و سه پل» و اگر در شمال کشور بود در کنار «دریای خزر» این جشن را بر پا می کرد. در کنار سی وسه پل شاه همواره با جمعی از بزرگان دولت و سرداران و مهمانان خارجی خود زیر یکی از طاق نماهای پل می نشست و به تماشای مراسم می پرداخت.
«پیترو دلاواله» جهانگرد ایتالیایی از مشاهدات خود درباره این جشن اینگونه نگاشته است که به اختصار می‌آوریم: «در اصفهان مراسم جشن آبریزان را در کنار زاینده رود و در انتهای خیابان چهارباغ برابر پل زیبای الله‌وردیخان به جای می‌آوردند. در آن روز شاه از اول صبح به کنار پل رفته و تمام روز را در غرفه‌های پل به تماشای مراسم می نشیند. در سال 1028 هجری در خلال جشن شاه، سفیران ممالک خارجی را به زیر پل خوانده و به خاطر کمبود وقت مردم را مرخص کرد تا بتواند به صحبت خود با سفیران ادامه داده و به تفریح بپردازد.»
از میان سفیران حاضر در چنین مراسمی، سفیر پادشاه اسپانیا به نام «دن گارسیا دوسیلوا فیگروا» بود که در سفرنامه خود درباره این جشن و پذیرایی شاه توصیفی دارد که به اختصار چنین است: «روزی شاه از سفرا خواهش کرد که طرف عصر روی پل الله‌وردیخان حاضر شوند. از چند قرن پیش همه ساله در ماه ژوئیه ایرانیان جشنی گرفته که در آن به جز خانم ها که از روی پل نظاره‌گر مراسم هستند، همه افراد در جشن شرکت می‌کنند. مردان همه لباس های کهنه و کوتاه خود را پوشیده و شلوارهای تنگ و کلاه به سر می‌گذارند. سپس همگی وارد آب زاینده رود شده و به همدیگر آب می پاشند و گاهی این بازی به حدی شدت می گیرد که افراد کاسه و وسایل خود را به سمت هم پرتاب می کنند و این کار گاهی باعث آسیب دیدن افراد و حتی در بعضی موارد باعث مرگ آنها می شود، ولی نهایتا در این روز همه به خوشگذرانی می‌پردازند و سعی می کنند تا حد امکان از همه چیز لذت ببرند ...»


جالب است بدانید معمار این اثر تاریخی، «استاد حسین بناء اصفهانی» بوده است. وی که پدر «استاد محمدرضا اصفهانی»، معمار مشهور «مسجد شیخ لطف الله» است، در طراحی این پل نکات جالبی را لحاظ کرده است. بطور مثال پل در قسمتی از رودخانه ساخته شده که بسیار عریض است، درحالی که معمولا شاهد این هستیم که پل ها را در کم عرض ترین قسمت رودخانه ها می سازند. یکی از دلایل عریض بودن این قسمت این است که ابتدا پل را در کنار مسیر رودخانه (در سمت شمالی) و عمود به آن ساخته‌اند و سپس با هدایت آب رودخانه بوسیله خاکبرداری به این سمت یعنی به سمت شمال، سمت دیگر را ساخته‌اند. از محاسن دیگر عریض کردن رودخانه در این قسمت این بوده که رودخانه دارای بستری کم‌عمق، آرام و وسیع در مرکز شهر (بین چهارباغ پایین و بالا) شده است و چشم انداز زیبایی را بوجود آورده است. پل الله وردیخان با شماره 110 به ثبت تاریخی رسیده است.




ابزار امتیاز دهی

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: جمعه 5 اسفند 1390 01:57 بعد از ظهر



مترجم وب با 36 زبان زنده دنیا

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
وبلاگ-کد جستجوی گوگل

فرم تماس

كد ماوس