تبلیغات
وبلاگicon
Isfahan City - بازار اصفهان
اِصـ ـفـ َـهــــــــــ ـان شَهـــــــــرِ زیبایِ خُداســـ ـتـــــــ

بازار اصفهان

چهارشنبه 14 دی 1390 12:18 بعد از ظهر

نویسنده : Admin
با تخصصی شدن حرفه ها و تولید مازاد بر نیاز، داد و ستد در میان اقوام مختلف رواج پیدا كرد. با شروع داد و ستد، و گسترش آن، نیاز به فضائی جهت انجام معاملات احساس شد و به این شكل و با توجه به شرایط آب و هوائی، فرهنگ اقوام و ملل مختلف، انواع بازار پدید آمد. در این نوع از فضای شهری، پیشه‌وران هم شغل در دكان ها و حجرات مجاور هم، گرد آمدند و فضای یكپارچه ای را پدید آورده كه به خریداران این امكان را می داد كه خواسته ها و كالا های مورد نظر خود را با بهترین كیفیت و قیمت مناسب در مقایسه با سایر اجناس خریداری كنند. در اصفهان بازار از قدیم الایام وجود داشته است و هر یك از بازارهاى ویران شده نیز در جاى خود بنیان گردیده است.
كلمه بازار به مفهوم جای داد و ستد و خرید و فروش كالا، و محل اجتماع فروشندگان و خریداران می باشد. واژه بازار بسیار كهن است و در زبان های كهن فارسی وجود داشته است. بازار در فارسی میانه به صورت «وازار» به كار می رفته، و تركیب هائی مانند «وازارك» و «وازارگان» داشته است. بازار در زبان پارتی نیز به صورت «واژار» به كار می رفته است. دهخدا در لغت نامه خود ذكر كرده است كه بازار از واژه پهلوی «واكار» گرفته شده است.
مسیر بازار عموماً از دروازه اصلی شهر شروع شده و به مرکز شهر می­رسد و گاهی هم بازار تا دروازه دیگر شهر امتداد می یابد. بازارها در غالب موارد مجاور ارگ حکومتی، مسجد جامع و میدان اصلی شهر می‌باشند. بنابر این بازار از لحاظ موقعیت مکانی در جایگاهی ممتاز و شایسته قرار می­گیرد و اقتصاد شهر را در اختیار دارد. بازار دارای بناهای جنبی بسیاری مانند سراها، تیمچه­ها، مدارس و مساجد، آب انبار و حمام و در پاره‌ای از موارد، دارالحکومه و تأسیسات حکومتی می­باشد و در راسته­های بازار که عموماً به صورت محوری طولانی با انشعاباتی فرعی می­باشند، حجره­ها در دو طرف راسته واقع شده اند که محل عرضه کالا به مشتریان در مقیاس خرد می­باشند. اما در سراها و تیمچه­ها غالباً حجره­ها دورتادور و روبه صحن قرار گرفته­اند و محل استقرار بنکداران و تجار عمده می­باشند. بنکداران جنس را در مقیاس کلان از تولید کننده یا دیگر تجار در سایر شهرها خریداری می­کنند و به صورت عمده می­فروشند، بنابراین لزومی ندارد که حجره‌هایشان در معرض دید رهگذاران و مشتریان خرد باشد.
با گذشت زمان و گسترش بازار راسته­های مختلف بازار تخصصی می شوند و هر راسته یا بخشی از آن مختص یک صنف می­گردد. بازار اصفهان نیز از قواعد حاكم بر بازار های ایرانی مستثنی نمی باشد، بلكه در همه اصول به حد كمال و زیبایی است.

 

 


بخشی از بازار های معتبر و تاریخی اصفهان به شرح زیر می باشند:

 
بازار قیصریه
بازار قیصریه كه به «بازار شاهى» نیز شهرت دارد از سردر قیصریه شروع و به بازار «چیت سازها» و از آنجا به بازار «دارالشفا» منتهى می شود. در این بازار محلى به نام ضربخانه معروف شاهى وجود دارد كه اكنون مبدل به بانك یا همان ضرابخانه عصر حاضر گردیده است. سراى معروف شاه یا «ملك التجار» نیز در این بازار واقع است. از دیگر سراهای راسته بازار قیصریه سرای «شله» در سمت راست بلا فاصله پس از مدخل ورودی است كه بعد از آن با فاصله چند حجره، ضرابخانه و بعد آن نیز باز با فاصله چند حجره «تیمچه مهره كش‌ها» قرار گرفته است كه اكنون تیمچه «جهانگیری» خوانده می شود. در سمت چپ راسته بازار قیصریه نیز اولین سرایی كه وجود دارد سرای «ملك التجار» در مقابل ضرابخانه است و پس از آن كاروانسرای مخروبه «چیت سازها» است كه در زمان حاضر دیگر چیزی به جز نام آن باقی نمانده است.
راسته بازار قیصریه دارای دو چارسوی بسیار زیبا است كه از غنی ترین چارسوهای اصفهان است و مانند آن در پهنه وسیع ایران یافت نمی شود. نخست «چارسوی ضرابخانه»، این چارسو گنبدی رفیع دارد كه با تزئینات آجری آراسته شده است. چارسوی دیگرِ راسته قیصریه، «چارسوی چیت‌سازها» در آخر مسیر این بازار است.


بازار لواف ها و آهنگران
این دو بازار در دو طرف خیابان حافظ قرار دارند. در شرق بازار آهنگرها كوچه‌ای به نام «بیگدلی‌ها» وجود دارد. سرائى بزرگ و حمامى هم كه به همین نام بیگدلی ها معروف است در این كوچه قرار گرفته اند.
مدرسه «خواجه ملك» در شمال مسجد شیخ لطف الله و مشرق بازار لواف ها و آهنگران واقع بوده است.


بازار كفش دوز ها
این بازار در اطراف میدان نقش جهان است و از مسجد شیخ لطف الله تا مسجد جامع عباسی امتداد دارد.


بازار مقصودبیك یا چهارسو مقصود
این بازار از جنوب شرقى میدان نقش جهان تا «بازار حسن‌آباد» امتداد دارد. «امامزاده احمد» و «مسجد ساروتقى»، در این بازار در نزدیكى حسن آباد واقع شده ‏اند، «تكیه گلبنده ‏ها» نیز كه در نزدیكی امامزاده احمد قرار دارد در امتداد این بازار واقع شده است.


بازار ساروتقى
این بازار كه بقیه بازار ساروتقى (ساروتقی اعتمادالدوله شاه عباس دوم بوده) است، میان «بازار مقصود بیك» و «بازارچه حسن آباد» و در نزدیكى «امامزاده احمد» قرار دارد. قسمتى از طاق بازار خراب و قسمتى برفراز سردر «مسجد ساروتقى» و منزلش باقى مانده كه جالب است. مسجد ساروتقى و منزل او در این بازار واقع بوده است.
بازار گلشن یا جارچى
این بازار از چهارسوى قلندرها تا محل دروازه اشرف امتداد دارد و بخشی از بازار است كه در دوران صفویان بنا گشته است. بناهای تاریخی این بازار عبارتند از: مسجد ملك على بیك جارچى باشى از دوران شاه عباس كبیر (1019 هجری قمری) و مدرسه ملا عبدالله (1022 هجری قمری). سراهاى جارچى باشى، بزرگ، گلشن، فخر، تیمچه ارباب نیز در این بازار واقع شده‌‏اند.


بازار دروازه اشرف
این بازار از دروازه اشرف شروع و تا «چهارسوی شاه» و «مدرسه ملا عبدالله» امتداد دارد و از بناهای عصر صفویه است. «مدرسه جده بزرگ» (1058هجری قمری) و «مدرسه ملا عبدالله» از بناهاى دوران شاه عباس كبیر در این بازار است، «چهارسوى شاه» نیز از بناهاى دوران شاه عباس است.
سراهای واقع در این راسته بازار عبارتند از: محمد صادق خان، مخلص، تیمچه در قهوه كاشیها، تیمچه ملك. از بناهای عمومی دیگر این راسته بازار عصارخانه و حمام شاه می باشند.

 

 


بازار منجم باشى
این بازار كه به چهارسوى ساروتقى منتهى می شود، از انشعابات «بازار دروازه اشرف» است. «مدرسه جده كوچك» (1056 هجری قمری) از بناهای زمان شاه عباس دوم نیز در «بازار منجم باشى» واقع است. دنباله این بازار در زمان صفویه به بازار بسیار طولانى و بزرگ «مشعل‌دار باشى» متصل می شده كه امروز ویران گشته است و هیچ اثرى از آن نیست.
بازار رنگرزها
این بازار كه از بناهاى شاه عباس اول است، از بازار «تركش دوزها» به «بازار دارالشفاء» منتهى می شود و اكنون هم دایر است.
بازار چهارسو نقاشى
بازار بزرگى بوده كه قسمتى از آن باقى مانده و اكنون در جنوب خیابان شاه عباس واقع است. «مدرسه مریم بیگم» و «چهارسو نقاشى» در این بازار واقع بوده ‏اند.
بازار ریسمان
این بازار از انشعابات «بازار عربان» بوده که به میدان هاتف متصل است. «مدرسه كاسه گران» در آن بازار واقع است.


بازار نجف آبادی ها
این بازار از منشعبات «بازار عربان قدیم» بوده است و سراهائى كه در این بازار قرار دارند، خانى و اردستانى می باشند. از این بازار كوچه‏‌اى منشعب می شود كه به «دو مناره گنبد سلطان بخت آغا ملكه آل مظفر» می‌رسد. در وسط راه، حمام كوچكی از آثار شیخ بهائى وجود دارد كه اكنون تقریبا مخروبه شده است.


بازار نیم آورد
از «بازار تالار» بازارى منشعب می شود به نام «بازار نیم آورد» و به خیابان عبدالرزاق متصل می‌گردد. مدرسه تاریخى نیم‌آورد كه از بناهاى عهد صفویان است، در این بازار واقع شده است. همچنین مساجد خیاط ها، مسجد نو، مسجد ذوالفقار، مسجد شیشه واقع در جنب باغ قلندرها در این بازار قرار دارند.


بازار زرگرها
بازارى است كه از چهارسوى كرباس فروش ها به بازار قهوه كاشی ها منتهى می شود.


بازار تفنگ سازها
این بازار از بناهای عصر شاه عباس بزرگ است كه در «سراى مخلص» به «بازار سماورسازها» مى ‏پیوندد و بازار انشعابى آن «بازار چخماق سازها» است كه هر دو بازار زمانى بنام «شمشیرگرها» موسوم بوده ‏اند.


بازار قنادها
در عهد صفویه این بازار مخصوص قلمزن ها و قندیل سازان بوده و در دوران قاجاریه تبدیل به بازار قنادی‌ها شده است.


بازار كلاه دوزها
این بازار به در قیصریه منتهى می شود و مقابل بازار قنادها واقع گردیده است.
 بازار هنر (بازارچه بلند)
این بازار در خیابان «چهارباغ» واقع شده و در عصر صفوى به كوى شاهزادگان متصل می شده و آن را به نام «شاهزادگان» می نامیده‌اند. باقى مانده این بازار نفیس زمانی انبار دخانیات بوده است و مدتی هم پس از مرمت های انجام شده مركز فروش كارهاى دستى اصفهان بوده و امروزه به محلی برای زرگران مبدل گشته است. از «مدرسه چهارباغ» و «سراى فتحیه» یا همان «مهمانسراى شاه عباس» کنونی و «باغ هشت بهشت» درهائى به این بازار باز می شده است. وضع كنونى این بازار نمودار گذشته زیباى این بازار است.


بازار علیقلى آقا
این بازار در محله بیدآباد واقع و داراى چهارسوئى زیبا می باشد كه در دوران صفویان بوسیله «علی قلى آقا» احداث گردیده است. در این بازار مسجد و حمامى نیز به نام «علی قلی آقا» قرار دارد.


بازار مجلسى
بازارى است در نزدیكى میدان كهنه اصفهان كه «مقبره علامه مجلسى» و «مسجد جامع عتیق» در كنار این بازار قرار گرفته است.


بازار جماله
این بازار از حدود نیم آورد به طرف مسجد جامع محمد جعفر آباده‏اى امتداد دارد که مسجد مزبور در این بازار است.

 

 


بازارچه دردشت
این بازارچه در محله دردشت واقع گردیده است.


بازارچه بیدآباد
این بازارچه در حدود مسجد سید واقع و داراى طاقهاى ضربى و گنبد و چهارسو نیز می باشد و بخشی از این بازار در اثر احداث خیابان مسجد سید خراب شده است. در این بازارچه مسجد و مدرسه هم قرار دارد.


بازار بوریاباف‌ها
این بازار همان «بازار هارونیه» است كه به سبب وجود كاروانسرائى به نام «بوریاباف‌ها» در آن محل، آنجا را بازار بوریاباف‌ها می نامند و اكنون هم سرای بوریاباف‌ها در آنجا وجود دارد.


بازار مرغ
این بازار روبروى مسجد جامع در خیابان هاتف واقع و شاید به سبب این كه در آنجا روزى مرغ می‌فروخته ‏اند به این نام خوانده شده است.
اگرچه مجموعه بازارهای تاریخی اصفهان، امروزه بین خیابانهای پر رفت و آمد که به شکلهای تقریبا منظم همدیگر را قطع می کنند محصور شده اند، ولی از زیبایی راستاهای نامنظم و معماری بی نظیرشان هیچگاه کاسته نشده است.

 




ابزار امتیاز دهی

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -



مترجم وب با 36 زبان زنده دنیا

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
وبلاگ-کد جستجوی گوگل

فرم تماس

كد ماوس